عیار طلا چیه؟ فرق طلای ۱۸، ۲۱، ۲۲ و ۲۴ عیار و مثقال طلا

وقتی جدول قیمت طلا رو نگاه می‌کنید، کلی عدد مختلف می‌بینید: طلای ۱۸ عیار، ۲۱ عیار، ۲۲ عیار، ۲۴ عیار، مثقال، آبشده و مظنه. خیلی‌ها فکر می‌کنن این‌ها بازارهای جداگونه‌ای هستن. ولی واقعیت اینه که همه‌شون از یه عدد ساخته میشن: قیمت یک گرم طلای خالص. اگه بدونید عیار دقیقاً یعنی چی، با یه ضرب ساده می‌تونید هر کدوم رو از روی بقیه حساب کنید و بفهمید فروشنده قیمت منصفانه‌ای داده یا نه.

عیار طلا یعنی چی؟

طلای خالص خیلی نرمه و برای ساخت زیورآلات مناسب نیست. برای همین با فلزهای دیگه مثل مس و نقره مخلوطش می‌کنن. عیار نشون میده از ۲۴ قسمت، چند قسمتش طلای خالصه. گاهی هم به‌جای ۲۴ قسمت، از ۱,۰۰۰ قسمت حساب می‌کنن که روی مُهر طلا می‌بینید:

سکه‌ی امامی هم عیار ۹۰۰ داره؛ یعنی حدود ۲۱.۶ عیار. پس بین ۲۱ و ۲۲ عیار قرار می‌گیره.

قیمت هر عیار چطور از هم درمیاد؟

چون عیار فقط مقدار طلای خالص رو نشون میده، قیمت هر عیار تقریباً دقیقاً به همون نسبت از ۲۴ عیار فاصله داره:

قیمت یک گرم هر عیار ≈ قیمت یک گرم ۲۴ عیار × (عیار ÷ ۲۴)

با عددهای همین هفته‌ی بازار تهران (شهریور ۱۴۰۵) امتحانش کنیم. طلای ۲۴ عیار تابلو گرمی حدود ۳۱.۸ میلیون تومن بود:

• ۲۲ عیار: ۳۱.۸ × ۲۲ ÷ ۲۴ ≈ ۲۹.۲ میلیون. قیمت واقعی بازار: ۲۹.۱ میلیون تومن.
• ۲۱ عیار: ۳۱.۸ × ۲۱ ÷ ۲۴ ≈ ۲۷.۸ میلیون. قیمت واقعی بازار: ۲۷.۸ میلیون تومن.
• ۱۸ عیار: ۳۱.۸ × ۱۸ ÷ ۲۴ ≈ ۲۳.۹ میلیون. قیمت واقعی بازار: ۲۳.۹ میلیون تومن.

می‌بینید که فرمول تقریباً بی‌خطا کار می‌کنه. قیمت لحظه‌ای هر کدوم رو توی صفحه‌های قیمت طلای ۲۴ عیار، قیمت طلای ۲۲ عیار و قیمت طلای ۲۱ عیار ببینید.

مثقال طلا چند گرمه و مظنه چیه؟

مثقال یه واحد وزن قدیمیه که هنوز توی بازار طلای ایران استفاده میشه. یک مثقال برابر ۴.۶۰۸ گرمه. وقتی طلافروش میگه «مثقالی فلان‌قدر»، یعنی قیمت ۴.۶۰۸ گرم.

مثلاً این هفته گرم ۱۸ عیار حدود ۲۳.۸۶ میلیون تومن بود. ضربدر ۴.۶۰۸ میشه حدود ۱۰۹.۹ میلیون، که دقیقاً همون قیمتیه که برای مثقال طلای ۱۸ عیار اعلام شد.

مظنه یه قدم پیچیده‌تره. بازار آبشده‌ی تهران قیمت رو به ازای یک مثقال طلای عیار ۷۰۵ (از ۱,۰۰۰) اعلام می‌کنه، نه ۷۵۰. این یه قرارداد قدیمی بازاره. رابطه‌ش با گرم ۱۸ عیار اینه:

مظنه ≈ قیمت گرم ۱۸ عیار ÷ ۷۵۰ × ۷۰۵ × ۴.۶۰۸

با قیمت ۱۸ عیار اتحادیه (۲۳.۷۹ میلیون) این فرمول عدد ۱۰۳.۰۵ میلیون رو میده و قیمت اعلام‌شده‌ی آبشده اتحادیه تهران هم ۱۰۳.۰۶ میلیون تومن بود.

چطور عیار طلا رو موقع خرید چک کنیم؟

روی بیشتر زیورآلات یه مُهر کوچیک هست؛ عدد ۷۵۰ یعنی ۱۸ عیار و ۸۷۵ یعنی ۲۱ عیار. ولی مُهر رو میشه جعل کرد. برای خرید مطمئن، سه تا کار ساده بکنید:

• فاکتور بگیرید که وزن، عیار، اجرت و سود فروشنده توش جدا نوشته شده باشه.
• برای طلای آب‌شده و شمش، برگه‌ی ری‌گیری (عیارسنجی) از آزمایشگاه معتبر بخواید.
• قیمت هر گرم رو با فرمول بالا و قیمت روز ۲۴ عیار مقایسه کنید. اگه فروشنده برای ۱۸ عیار بیشتر از سه‌چهارم قیمت ۲۴ عیار حساب کرده (بدون اجرت)، بپرسید چرا.

یه نکته‌ی دیگه هم هست: طلای ۲۱ و ۲۲ عیار نرم‌ترن و زودتر خط و خش برمی‌دارن. برای همین توی ایران زیورآلات روزمره بیشتر ۱۸ عیاره و عیارهای بالاتر بیشتر برای پس‌انداز یا هدیه خریده میشن. تفاوت رنگ هم دارن؛ هرچی عیار بالاتر، رنگ زردتر و پررنگ‌تر.

چیزهایی که عیار بهتون نمیگه

عیار فقط مقدار طلا رو مشخص می‌کنه، نه قیمت نهایی‌ای که پرداخت می‌کنید. موقع خرید طلای زینتی سه تا هزینه‌ی دیگه هم هست:

• اجرت ساخت: از چند درصد تا بیشتر از ۲۰ درصد، بسته به طرح.
• سود فروشنده: معمولاً حدود ۷ درصد روی قیمت طلا و اجرت.
• مالیات: که روی اجرت و سود حساب میشه، نه روی خود طلا.

موقع فروش هیچ‌کدوم از این‌ها برنمی‌گرده و فقط وزن و عیار حساب میشه. تازه طلای دست‌دوم معمولاً یه کم ارزون‌تر از تابلو خریده میشه؛ این هفته گرم ۱۸ عیار دست‌دوم حدود ۲۳.۵ میلیون تومن بود، یعنی حدود ۱.۳ درصد کمتر از تابلو. برای همین کسی که با نگاه سرمایه‌ای طلا می‌خره، معمولاً سراغ آبشده، شمش یا سکه میره. اگه می‌خواید بدونید سکه‌ها چقدر بالاتر از ارزش طلاشون معامله میشن، مطلب آبشده، سکه یا صندوق طلا رو بخونید. قیمت همه‌ی عیارها رو هم یک‌جا توی صفحه‌ی قیمت‌ها جمع کردیم.

این مطلب فقط توضیح آموزشیه و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست.